Ігнат Іпалітавіч Дамейка - 207-я гадавіна з Дня народзінаў

Ігнат Іпалітавіч ДАМЕЙКА (польск.: Ignacy Domeyko; 31 ліпеня 1802, маёнт. Мядзведка Навагрудскага пав. Гродзенскай губ. (цяпер Карэліцкі р-н Гродзенскай вобл.) — 23 студзеня 1889, Сант'яга, Чылі; Псеўданім і крыптанім: Жэгота; Ign. D.), удзельнік паўстання 1830—1831, польскі і чылійскі навуковец-даследчык, рэфарматар, геолаг, мінеролаг, мемуарыст.

Походзіў з Дамейкаў герба Даленга, сын Іпаліта і Караліны Дамейкаў, брат Адама. У 1816 скончыў Шчучынскую піярскую школу, у 1822 фізіка-матэматычны факультэт Віленскага універсітэта, атрымаў ступень магістра матэматыкі. У 1819 уступіў у студэнцкі «Саюз сяброў», потым у Таварыства філаматаў. Арыштаваны ў лістападзе 1823; высланы пад нагляд паліцыі ў в. Заполле (цяпер Лідскі р-н), потым у в. Жыбуртоўшчыну (цяпер Дзятлаўскі р-н). Яму было забаронена паступаць на дзяржаўную службу і займацца грамадскай дзейнасцю.

Падчас паўстання 1830—1831 у корпусе генерала Д. Хлапоўскага, ад'ютант 25 пяхотнага палка. Адступаючы ў складзе корпуса А. Гелгуда, перайшоў прускую мяжу; быў інтэрнаваны. У Расійскай імперыі паводле рашэння ГГСК ад 8.10.1832 І. Дамейка быў аднесены да 2 разраду злачынцаў з канфіскацыяй маёмасці. Пасля ўдакладнення маёмасных правоў, Дамейка павінен быў уносіць у казну трэцюю частку ад даходу, гэты абавязак быў ускладзены на брата Адама Дамейку. У Прусіі некаторы час жыў у Дрэздэне, адтуль у ліпені 1832 разам з А. Міцкевічам у пераехаў у Парыж.

У ва Францыі член Таварыства літоўскае і рускіх зямель, Таварыства навуковай дапамогі, з 1832 Гісторыка-літаратурнага таварыства, Аб’яднанне польскай эміграцыі. Вывучаў хімію і мінералогію ў Сарбоне і Калеж дэ Франс. Жыў у Парыжы разам з А. Міцкевічам. У 1834—1837 вучыўся ў Горнай школе ў Парыжы, якую скончыў з дыпломам.

У 1838 па кантракце выехаў у Чылі. З 1838 прафесар мінералогіі Горнай школы ў Какімба; з 1846 — Чылійскага універсітэта ў Сант'яга, узначальваў кафедру хіміі; у 1867—1883 рэктар універсітэта. 7.7.1850 ажаніўся з чылійкай, меў дачку Аніту, сыноў Гернана і Казіміра. У 1884 на чатыры гады выехаў на радзіму. Упершыню арганізаваў шырокае вывучэнне геалогіі і мінералогіі Чылі; увёў у краіне метрычную сістэму; напісаў падручнікі па фізіцы і мінералогіі. Напісаў успаміны.

Ігнату Дамейку прысвоена званне Нацыянальнага героя Чылі; у Сант’яга яму ўстаноўлены помнік. Яго імем названы мінерал дамейкіт (Domeykit (Cu3As)), выкапнёвы слімак (Amonites domeykanus), фіялка(Viola domeykiana), рачок (Nautilus domeykus), ліса (Canis domeykanus), горад (Puerto de Domeyko) і пасёлак у Чылі, вулканічная горная сістэма ў Андах (Cordillera Domeyko), вяршына (Cerro de Domeyko), астэроід (2784 Domeyko). У Беларусі ў Мядзведкаўскай і Крупаўскай СШ адкрыты музеі. У Мядзведцы ўстаноўлены бюст і памятны камень, у Крупаве памятны знак.


Надмагільле Ігната Дамейкі на Цэнтральных могілках у Сант’яга

Изображение пользователя Alex.

Большая статья о Домейко в

Большая статья о Домейко в СБ
http://www.sb.by/post/90051/

Изображение пользователя Gorynych.

Давно ты, Alex, в И-нете не был

Давно ты, Alex, в И-нете не был. Эта статья давно уже продублирована на ком и на инфо ;-)

Изображение пользователя Alex.

Видел я эти дубли, просто

Видел я эти дубли,
просто указал первоисточник.

Изображение пользователя Gorynych.

Хотя... Лучше поздно, чем

Хотя... Лучше поздно, чем никогда ;-)

Изображение пользователя Alex.

Раньше не интересовался, но

Раньше не интересовался, но из информации о Домейко поразило
следующее:
Именем Домейко названа малая планета, открытая чилийским астрономом Карло Торресом в 1975 году (астероид 2784 Домейко); минерал домейкит, обнаруженный самим Домейко в 1844 году в Чили; аммонит (Amonites domeykanus), выведенный в Варшаве сорт азалии, семейство растений Domeykiaceae и несколько его растений; кактус (Maihueniopsis domeykoensis); фиалка (Viola domeykiana); головоногий моллюск; небольшой город в Чили; улицы в Сантьяго-де-Чили, Вальпараисо и ещё в восьми городах Чили, а также в Вильнюсе; горный хребет в Андах (Cordillera Domeyko); польская библиотека в Буэнос-Айресе (Biblioteca Polaca Ignacio Domeyko); несколько лицеев, других учебных и научных учреждений в Чили; музей в Крупове и т.п.

Изображение пользователя Alex.

Памятные монеты "200–летие со дня рождения Игната Домейко"

Памятные монеты, посвященные "200–летию со дня рождения Игната Домейко"

Введены в обращение: 2 сентября 2002 г.
Дизайн: С.Заскевич (Беларусь) Чеканка: АО "Монетный двор Польши", Варшава, Польша

Серебряная монета

200_let_Domeiko.gif

проба серебра: 925
номинал: 20 рублей
масса монеты: 33.63 г
масса серебра в чистоте: 31.1 г
качество: "пруф"
диаметр: 38.61 мм
тираж монет: 1000 шт.

Медно-никилевая монета

200_let_Domeiko_Nik.gif

номинал: 1 рубль
масса монеты: 13.16 г
качество: "пруф–лайк"
диаметр: 32 мм
тираж монет: 2000 шт.

Монеты имеют форму круга; с лицевой и оборотной сторон – выступающий кант по окружности. Боковая поверхность монет рифленая.

Аверс: в круге, обрамленном геометрическим орнаментом, – рельефное изображение Государственного герба Республики Беларусь, под ним указан год чеканки; по кругу надписи: в верхней части – "РЭСПУБЛІКА БЕЛАРУСЬ", в нижней – "ДВАЦЦАЦЬ РУБЛЁЎ" – на серебряной и "АДЗІН РУБЕЛЬ" – на медно–никелевой.

Реверс:справа – рельефное изображение портрета Игната Домейко, слева – рельефное изображение геологического молотка, слева от него – вставка из камня, подобного домейкиту и его химическая формула (на медно–никелевой монете вставка отсутствует и на ее месте расположено рельефное изображение гор); слева внизу – надпись в четыре строки "IГНАТ ДАМЕЙКА 1802–1889"; в правой нижней части – рельефное изображение фрагмента горной цепи в Андах, названной в честь И.Домейко, и надпись "CORDILLERA DE DOMEYKO"

infobank.by

Изображение пользователя Alex.

Почтовая марка Республики Беларусь с портретом Игнатия Домейко

Почтовая марка Республики Беларусь с портретом Игнатия Домейко

Domeyko Post.jpg

Изображение пользователя Alex.

Польская марка к 200-летию Домейко

Польская марка к 200-летию Домейко

lenkija2002Domeyko.jpg

Yandex cite